Quy trình bồi thường giải phóng mặt bằng theo Luật Đất đai 2024

Bồi thường giải phóng mặt bằng là quá trình xác định quyền lợi của người có đất thu hồi, kiểm kê thiệt hại, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và tổ chức chi trả để bàn giao mặt bằng cho dự án. Đây là công việc liên quan đồng thời đến hồ sơ địa chính, nguồn gốc sử dụng đất, giá đất, tài sản gắn liền với đất và chính sách hỗ trợ của từng địa phương.

Cơ sở pháp lý hiện hành về bồi thường giải phóng mặt bằng

Bồi thường giải phóng mặt bằng là quá trình Nhà nước bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư (nếu có) cho người có đất bị thu hồi để thực hiện các dự án theo quy định của pháp luật. Quá trình này nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thu hồi đất, đồng thời tạo điều kiện để bàn giao mặt bằng phục vụ triển khai dự án.

Bồi thường giải phóng mặt bằng

Bồi thường giải phóng mặt bằng hiện được quy định chủ yếu trong Luật Đất đai số 31/2024/QH15, Luật số 43/2024/QH15 sửa đổi thời điểm có hiệu lực của Luật Đất đai và các nghị định hướng dẫn thi hành.

Xem thêm: Giải phóng mặt bằng là gì? Quy trình mới nhất theo Luật Đất đai 2024

Nguyên tắc và chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng

Các nguyên tắc bồi thường giải phóng mặt bằng phải bảo đảm đúng đối tượng, đúng điều kiện, công khai, minh bạch, công bằng và kịp thời. Việc xác định quyền lợi cần căn cứ vào hồ sơ pháp lý, nguồn gốc sử dụng đất, hiện trạng thực tế và quy định đang có hiệu lực.

Không phải mọi trường hợp bị thu hồi đất đều được bồi thường về đất. Theo Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất phải đáp ứng các điều kiện bồi thường theo quy định của pháp luật. Trường hợp không đủ điều kiện bồi thường về đất vẫn có thể được xem xét hỗ trợ hoặc bố trí tái định cư (nếu đáp ứng điều kiện) theo quy định hiện hành và chính sách của UBND cấp tỉnh.

Nguyên tắc và chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng

Khi lập phương án, cần lưu ý:

• Xác định đúng diện tích, loại đất và đối tượng đủ điều kiện bồi thường.
• Kiểm đếm đầy đủ nhà ở, công trình, cây trồng, vật nuôi và tài sản bị ảnh hưởng.
• Tách riêng các khoản bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
• Công khai dự thảo phương án, tiếp nhận và giải trình ý kiến của người có đất thu hồi.
• Áp dụng đúng giá đất, đơn giá tài sản và mức hỗ trợ do địa phương ban hành.
• Bảo đảm phương án tái định cư đối với trường hợp phải di chuyển chỗ ở.

Chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng có thể gồm hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, di chuyển, đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm và tái định cư. Mức hưởng không giống nhau giữa các địa phương, vì vậy cần đối chiếu các quy định về bồi thường giải phóng mặt bằng của UBND cấp tỉnh tại thời điểm thực hiện.

Quy trình bồi thường giải phóng mặt bằng

Quy trình bồi thường giải phóng mặt bằng gồm các công việc từ rà soát căn cứ thu hồi đất, kiểm đếm, lập phương án đến chi trả và bàn giao mặt bằng,…

Rà soát căn cứ thu hồi đất

Kiểm tra mục đích, ranh giới và diện tích thu hồi; hồ sơ dự án, kế hoạch sử dụng đất, thẩm quyền thực hiện, nguồn kinh phí và quỹ tái định cư.

Thông báo thu hồi đất và phổ biến kế hoạch thực hiện

Cơ quan thực hiện phổ biến kế hoạch, chính sách bồi thường và phương án tái định cư. Thông báo thu hồi đất được gửi đến các đối tượng liên quan và niêm yết công khai tại địa phương.

Đo đạc và kiểm đếm hiện trạng

Tiến hành đo diện tích đất, xác định loại đất, kiểm kê nhà ở, công trình, cây trồng, vật nuôi và các thiệt hại liên quan. Kết quả được lập thành biên bản kèm hồ sơ đo đạc, bảng kê và hình ảnh khi cần.

Đo đạc và kiểm đếm hiện trạng

Xác minh nguồn gốc đất

Kiểm tra người sử dụng đất, thời điểm và nguồn gốc sử dụng, giấy tờ pháp lý, mục đích sử dụng, tình trạng tranh chấp, nghĩa vụ tài chính và thời điểm hình thành tài sản.

Lập dự thảo phương án bồi thường

Tổng hợp kết quả kiểm đếm để xác định diện tích được bồi thường, giá đất, giá trị tài sản, các khoản hỗ trợ, phương án tái định cư và số tiền phải khấu trừ.

Công khai và lấy ý kiến

Dự thảo phương án được niêm yết công khai để người có đất thu hồi góp ý. Các ý kiến chưa thống nhất phải được tổng hợp, đối thoại và giải trình trước khi hoàn thiện phương án.

Thẩm định và phê duyệt

Cơ quan chuyên môn kiểm tra hồ sơ đo đạc, nguồn gốc đất, căn cứ tính toán và kết quả lấy ý kiến trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án.

Công khai quyết định và chi trả

Phương án đã phê duyệt được gửi đến từng đối tượng, trong đó nêu rõ mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thời gian chi trả và thời hạn bàn giao mặt bằng.

Công khai quyết định và chi trả

Bàn giao mặt bằng và lưu hồ sơ

Sau khi hoàn thành chi trả và bố trí tái định cư, người có đất thu hồi bàn giao mặt bằng. Đơn vị thực hiện hoàn thiện chứng từ, biên bản bàn giao, hoàn thiện hồ sơ phục vụ việc chỉnh lý hồ sơ địa chính theo quy định và lưu trữ toàn bộ hồ sơ phục vụ kiểm tra, giải quyết khiếu nại.

Xem thêm: Khảo sát địa chất công trình xây dựng là gì? Quy trình khảo sát gồm những gì?

Bàn giao mặt bằng và lưu hồ sơ

Cách tính tiền bồi thường giải phóng mặt bằng

Tiền bồi thường được xác định dựa trên diện tích đất đủ điều kiện, giá đất áp dụng, giá trị tài sản và các khoản hỗ trợ. Trên thực tế, tổng số tiền người sử dụng đất được nhận thường bao gồm:

Tổng tiền được nhận = Bồi thường về đất + Tài sản trên đất + Cây trồng, vật nuôi + Các khoản hỗ trợ – Nghĩa vụ tài chính phải khấu trừ.

Trong đó, Tiền bồi thường về đất được xác định trên cơ sở diện tích đất đủ điều kiện được bồi thường và giá đất áp dụng theo quy định của Luật Đất đai và quyết định của cơ quan có thẩm quyền tại thời điểm thực hiện. Nhà ở, công trình, cây trồng và vật nuôi được tính theo hiện trạng kiểm đếm và đơn giá của địa phương.

Mức tiền cụ thể còn phụ thuộc vào nguồn gốc đất, giấy tờ pháp lý, thời điểm sử dụng và chính sách hỗ trợ tại nơi có đất thu hồi.