Hoại tử xương sau Covid-19: Dấu hiệu nhận biết cần đi khám ngay!

18/07/2022 258

Gần đây số ca nhập viện về hoại tử xương sọ, xương vùng hàm mặt tại các bênh viện lớn như Chợ Rẫy, Răng Hàm Mặt Trung ương,… tăng bất thường, trong đó có hai trường hợp tử vong. Vậy căn bệnh lạ này có liên quan đến Covid-19 hay không?

Triệu chứng hoại tử xương

Tại Bệnh viện Răng hàm mặt Trung ương TP.HCM, từ tháng 2-2022 đến nay tiếp nhận 16 bệnh nhân, trong đó có 3 bệnh nhân hoại tử hàm trên lan lên đến sàn sọ và được chuyển qua Bệnh viện Chợ Rẫy hội chẩn, điều trị.

Còn tại Bệnh viện Chợ Rẫy, trong vòng 2 tháng cũng tiếp nhận 11 ca với tình trạng viêm xoang, viêm hoại tử vùng hàm mặt và xương sọ, trong đó có 2 ca tử vong.

Theo phó giáo sư Trần Minh Trường, nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, Chủ tịch Hội Phẫu thuật đầu cổ TP HCM cho biết gần đây các bệnh nhân đến khám trình bày là đau vùng mặt, răng, khẩu cái trong giai đoạn bị nhiễm Covid-19, sau đó tiếp tục tiến triển kéo dài âm ỉ, không giảm. Biểu hiện lâm sàng thường gặp khi bác sĩ khám bệnh là sưng viêm mi mắt; sưng vùng sọ trán; hoại tử xương hàm, răng, xương khẩu cái gây khó nhai; hoại tử nặng hốc mũi lan lên nền sọ. Bệnh có một số dấu hiệu giống viêm xoang nên dễ chẩn đoán nhầm.

Bác sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng Khoa Phẫu thuật hàm mặt, Bệnh viện Răng hàm mặt Trung ương TP HCM, cho biết các bệnh nhân chủ yếu hoại tử xương vùng hàm mặt, với các triệu chứng như lung lay cả răng lẫn khối xương hàm, chảy mủ, sưng đau vòm miệng, có những vết loét và lộ xương hàm trên.

Bệnh khó chẩn đoán vì các triệu chứng không điển hình, diễn biến lâm sàng kéo dài và hình ảnh chụp X-quang dễ gây nhầm lẫn với các chứng bệnh khác. Bệnh nhân thường có các triệu chứng không đặc trưng như nhức đầu, đau mặt. Hầu hết khởi phát viêm tai ngoài, có biểu hiện đau nhức dữ dội, chảy mủ tại, một số trường hợp nặng dẫn đến mất thính giác. Trong các trường hợp khác, người bệnh bị viêm xoang, dẫn đến nghẹt mũi, chảy nước mũi, nhức đầu và sốt.

Xem thêm: Mặc dù Covid-19 đã ổn, nhưng vì sao cần nên tiêm vaccine mũi 4?

Các bệnh nhân có chung là tiền sử từng mắc COVID-19. Nguồn ảnh: SKĐS

Mức độ nguy hiểm của hoại tử xương

Ghi nhận 2 trường hợp tử vong đầu tiên tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Sau khi được mổ xoang xong, bệnh nhân khỏe hơn nhưng hình ảnh phim chụp ghi nhận tình trạng hoại tử xương bất thường. Bác sĩ đề nghị mổ tiếp, bệnh nhân cảm thấy sức khỏe bình thường nên không đồng ý. Sau đó, bệnh nhân suy đa tạng rất nhanh, bác sĩ cố gắng cứu chữa nhưng không thành công.

Một số trường hợp bệnh nhân nhiễm nấm xoang và nấm trở nên xâm lấn làm hủy xương, sau khi nhổ răng bệnh nhân bị mù mắt. Một nữ bệnh nhân khác ngụ Kiên Giang bị hoại tử xương khẩu cái, trong lúc mổ bác sĩ phải loại bỏ xương chết, nhổ bỏ hầu hết răng.

Theo bác sĩ Tuấn, phần xương bị hoại tử nếu không được loại bỏ, phẫu thuật lấy ra ngoài sẽ trở thành ổ khu trú của vi khuẩn, có thể dẫn đến sốc nhiễm trùng, nhiễm trùng máu nguy hiểm tính mạng. Bệnh phát hiện sớm, xử trí kịp thời có thể ngăn ngừa được tiến triển hoại tử xương, song nếu để hoại tử lan rộng đến sàn sọ, mức độ nguy hiểm gia tăng.

Những bệnh nhân hoại tử xương sọ, tình trạng viêm nhiễm nếu thông thương vào não sẽ viêm màng não, áp xe não, dẫn đến tử vong.

Xem thêm: Thức trắng đêm hậu Covid, làm cách nào để chữa khỏi?

Triệu chứng đau đầu, sưng mắt, sưng trán bên phải. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Triệu chứng đau đầu, sưng mắt, sưng trán bên phải. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Hoại tử xương có thể liên quan đến Covid-19?

Trước đây các bênh viện lớn chỉ thỉnh thoảng tiếp nhận một số bệnh nhân hoại tử xương hàm dưới, nguyên nhân là do xạ trị ung thư hoặc liên quan bệnh tiểu đường, song gần đây số ca này tăng bất thường mà không liên quan đến nguyên nhân trên. Và Bác sĩ chưa xác định được nguyên nhân gây hoại tử xương ở những bệnh nhân gần đây, song điểm chung là họ từng mắc Covid-19, không có tiền sử bệnh tai mũi họng hay răng hàm mặt, cũng như tác dụng phụ của xạ, hóa trị, tiểu đường.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng, chưa đủ bằng chứng khoa học để kết luận có sự liên quan giữa hoại tử xương và COVID-19.

Tại Hà Nội, nhiều bệnh viện chuyên khoa răng hàm mặt, tai mũi họng cũng chưa ghi nhận bệnh nhân bị hoại tử xương hàm sau mắc COVID-19 đến thăm khám.

Lý giải nguyên nhân

Theo bác sĩ Tuấn, có 4 yếu tố nguy cơ gây hoại tử xương hàm trên thứ nhất là nCoV bám vào thụ thể ACE2 (có nhiều ở niêm mạc mũi, miệng) gây biến chứng mạch máu, có khả năng làm tắc mạch máu nuôi xương và việc mắc Covid-19 còn gây tăng đông máu, giảm máu nuôi dưỡng xương dẫn đến hoại tử. Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc corticoid (kháng viêm) trong phác đồ điều trị Covid-19 cũng có thể làm việc nuôi dưỡng của xương kém đi. Yếu tố nguy cơ khác là bệnh nhân bị nhiễm trùng cơ hội do vi khuẩn, vi nấm. Cuối cùng, bệnh nhân có bệnh nền, đặc biệt bệnh tiểu đường sẽ dễ hoại tử xương do bệnh làm giảm nuôi dưỡng của mạch máu, giảm sức đề kháng ảnh hưởng chức năng bạch cầu nên dễ bội nhiễm…

Một số chuyên ra cho rằng phải sử dụng steroid để điều trị khi nhập viện do Covid-19 cũng là nguyên nhân, Lượng steroid đó làm tổn thương hệ miễn dịch, khiến bệnh nhân Covid-19 dễ nhiễm các bào tử nấm hơn. Steroid cũng có thể làm tăng lượng đường trong máu ở mức nguy hiểm, khiến các bệnh nhân tiểu đường dễ nhiễm nấm đen, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và suy dinh dưỡng.

Nên khám ở đâu?

Nguyên tắc điều trị xương hoại tử là phẫu thuật lấy phần xương này đi, sau đó tấn công bằng kháng sinh, kháng nấm tối thiểu 3 tuần, có thể kéo dài đến 6 tháng, đồng thời theo dõi nguy cơ tái phát. Khi tình trạng bệnh nhân ổn định, bác sĩ sẽ xem xét tái tạo, phục hình xương.

Bệnh nhân sau khi mắc Covid nếu có các triệu chứng như nhức đầu, đau răng hàm, sưng mặt… cần đi thăm khám tại các bệnh lớn, chuyên sâu như Khoa răng hàm mặt tại Chợ Rẫy, Tai mũi họng Trung ương, Bệnh viện Răng hàm mặt Trung ương TP.HCM

Nguồn: Tổng hợp